Wie een hypotheek afsluit, vertrouwt op het oordeel van een adviseur over de grootste financiële beslissing van zijn leven. De wetgever heeft daarom bepaald dat hypotheekadvies alleen mag worden gegeven door mensen die hun vakbekwaamheid hebben aangetoond. Dat gebeurt via de Wet op het financieel toezicht, kortweg Wft, en de bijbehorende examens per vakgebied. Voor hypotheken is dat de module hypothecair krediet. Veel mensen buiten de sector weten niet dat dit diploma bestaat, terwijl het bepaalt wie hen aan tafel mag adviseren.

Waarom de Wft bestaat

De Wft regelt het toezicht op financiële markten en op de mensen die daarin werken. Een van de uitgangspunten is dat wie klanten adviseert over financiële producten, vakbekwaam moet zijn. Voor elk soort product is een aparte module ingericht. Het idee is eenvoudig: een adviseur hoeft niet alles te weten, maar moet wel alles weten over het product waarover hij adviseert.

Het vakbekwaamheidsstelsel is bovendien persoonlijk. Het is niet het kantoor dat vakbekwaam is, maar de adviseur zelf. Een diploma hoort bij de persoon en gaat mee als hij van werkgever verandert. Om het diploma geldig te houden, moet de adviseur periodiek een examen permanente educatie afleggen, zodat hij op de hoogte blijft van wijzigingen in wetgeving en regels.

Wat de module voor hypotheken behandelt

De module voor hypothecair krediet bouwt voort op de basismodule en op kennis over vermogen. Dat is geen toeval, want een hypotheek staat nooit op zichzelf. Een adviseur moet het inkomen van de klant kunnen beoordelen, weten hoe de fiscale behandeling van de eigen woning werkt, begrijpen wat er gebeurt bij overlijden, arbeidsongeschiktheid of werkloosheid, en dat alles kunnen vertalen naar een passende financieringsopzet.

Inhoudelijk gaat het over de leencapaciteit, het recht van hypotheek, de verschillende hypotheekvormen en hun gevolgen op lange termijn, de fiscale behandeling van de eigen woning, inkomensrisico's en de sociale zekerheid die daarbij een rol speelt. In het vakbekwaamheidsbouwwerk van het CDFD is de module ingedeeld op hbo-niveau. Wie zich op dit examen voorbereidt, kan kiezen uit verschillende leervormen. Wft hypothecair krediet is bij Lindenhaeghe te volgen als volledig online traject, klassikaal op meerdere locaties of in een Virtual Classroom, steeds met een e-learning met oefenvragen. De opleider rekent op een studiebelasting van ongeveer 44 tot 48 uur, wat een reëel beeld geeft van wat er naast een baan moet gebeuren.

Voor wie het examen verplicht is

De verplichting geldt voor iedereen die klanten adviseert over hypothecair krediet. Dat is breder dan de zelfstandige hypotheekadviseur. Ook medewerkers van banken en verzekeraars die adviesgesprekken voeren, adviseurs bij intermediairs en mensen die in een adviesketen inhoudelijk het advies bepalen, moeten het diploma hebben. Wie alleen ondersteunende werkzaamheden doet, zoals administratieve verwerking zonder klantcontact over de inhoud, valt er in de regel buiten. De grens ligt bij het moment dat iemand een klant vertelt wat in zijn situatie passend is.

In de praktijk levert dat regelmatig discussie op binnen kantoren. Mag een binnendienstmedewerker uitleggen wat een annuïteitenhypotheek is? Uitleggen wel, aanbevelen niet. Zodra er een aanbeveling volgt die is afgestemd op de persoon, is er sprake van advies.

Hoe het examen in elkaar zit

Wft-examens worden centraal opgesteld en afgenomen bij erkende exameninstituten. Het examen voor hypothecair krediet toetst niet alleen kennis, maar ook vaardigheden en professioneel gedrag. Dat gebeurt met kennisvragen, maar vooral met casussen waarin een klantsituatie wordt geschetst en de kandidaat moet laten zien dat hij die kan analyseren en tot een onderbouwde keuze komt. Kennis uit het hoofd leren is dus niet voldoende; wie de stof niet kan toepassen, loopt vast op de casuïstiek.

Dat maakt de voorbereiding anders dan bij veel andere examens. Oefenen met casussen en het trainen van het redeneren onder tijdsdruk zijn minstens zo belangrijk als het doorwerken van het studiemateriaal. Praktisch speelt ook de planning mee: wie fulltime werkt, wil het examen niet op een willekeurige dinsdagochtend hoeven doen. Lindenhaeghe biedt het examen aan op meer dan zestig locaties in het land, ook in de avond en op zaterdag, zodat leren en examineren op elkaar aansluiten en de kandidaat kan kiezen voor een moment waarop hij fris is.

Wat dit betekent voor de klant

Voor wie een hypotheek zoekt, is het goed om te weten dat de adviseur tegenover hem heeft aangetoond de materie te beheersen en zijn kennis moet blijven onderhouden. Dat is geen garantie voor een goed advies, want vakbekwaamheid is een ondergrens en geen bovengrens. Maar het is wel de reden dat een klant mag verwachten dat zijn adviseur weet wat de fiscale gevolgen van een keuze zijn en wat er gebeurt als het leven anders loopt dan gepland.